KHOA GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG – HỘI THẢO KHOA HỌC VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHẢN BIỆN CHO SINH VIÊN TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ

        Chiều ngày 19/6/2026, tại phòng D1-10, Khoa Giáo dục Đại cương, Trường Cao đẳng Công Thương TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Phát triển năng lực phản biện cho sinh viên thông qua các môn học đại cương trong bối cảnh chuyển đổi số”. Hội thảo thu hút sự tham dự của toàn thể viên chức Khoa Giáo dục Đại cương cùng khách mời là TS. Vũ Tiến Hiếu – Phụ trách Phòng Quản lý khoa học và Hợp tác đào tạo.

        Phát biểu khai mạc hội thảo, ThS. Lê Văn Chuyền – Phụ trách Khoa Giáo dục Đại cương, Chủ trì hội thảo nhấn mạnh: “Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Bên cạnh việc trang bị tri thức chuyên môn, giáo dục hiện đại còn hướng đến mục tiêu hình thành cho người học những năng lực cốt lõi của công dân thế kỷ XXI, trong đó tư duy phản biện và năng lực phản biện được xem là một trong những kỹ năng thiết yếu giúp sinh viên có khả năng phân tích, đánh giá thông tin, đưa ra nhận định khách quan, giải quyết vấn đề sáng tạo và thích ứng hiệu quả với môi trường số”.

         Tại hội thảo, các đại biểu đã được nghe năm tham luận xoay quanh các giải pháp phát triển tư duy phản biện cho sinh viên dưới nhiều góc tiếp cận khác nhau.

        Mở đầu phiên báo cáo tham luận, ThS. Nguyễn Thị Lê đã trình bày nghiên cứu với chủ đề “Phát triển tư duy phản biện cho sinh viên thông qua giảng dạy môn Kỹ năng mềm tại Trường Cao đẳng Công Thương TP. Hồ Chí Minh trong bối cảnh chuyển đổi số”. Báo cáo tập trung làm rõ vai trò của tư duy phản biện như một năng lực thiết yếu đối với sinh viên trong thời đại trí tuệ nhân tạo và bùng nổ thông tin. Theo tác giả, việc rèn luyện khả năng đặt câu hỏi, phân tích, kiểm chứng thông tin và bảo vệ quan điểm bằng những lập luận có căn cứ khoa học là yêu cầu quan trọng nhằm giúp người học thích ứng với môi trường học tập và làm việc hiện đại.

        Để hiện thực hóa mục tiêu này, tham luận đề xuất tăng cường vận dụng các phương pháp dạy học tích cực như tranh biện, đóng vai, xử lý tình huống, học tập trải nghiệm và giải quyết các vấn đề thực tiễn, qua đó tạo môi trường thuận lợi để sinh viên phát triển năng lực tư duy phản biện một cách toàn diện.

         Trao đổi tại hội thảo, ThS. Nguyễn Trần Thực đánh giá cao tính thực tiễn của nghiên cứu, đồng thời nhận định rằng tham luận đã xác định rõ đối tượng và mục tiêu giảng dạy. Theo thầy, việc phát triển tư duy phản biện cần được triển khai linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng môn học, qua đó giúp sinh viên hình thành năng lực phân tích, đánh giá và vận dụng kiến thức hiệu quả trong những bối cảnh học tập và nghề nghiệp khác nhau.

        Tiếp đó, ThS. Nguyễn Ngọc Ân Thy giới thiệu tham luận “Mô hình phát triển tư duy phản biện trong kỷ nguyên số: tiếp cận từ Blended Learning và Micro-Learning”. Báo cáo phân tích hiệu quả của mô hình học tập kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các đơn vị học tập ngắn trong việc giúp sinh viên chủ động tiếp cận tri thức, tăng cường khả năng tự học, tự đánh giá và phản biện thông tin trong môi trường số.

         Với tham luận “Xây dựng Case Study số từ các vấn đề nóng trên mạng xã hội trong môn Giáo dục chính trị nhằm nâng cao năng lực phản biện cho sinh viên”, ThS. Trịnh Thị Thanh đã đề xuất khai thác các tình huống thời sự và các chủ đề đang được quan tâm trên không gian mạng để xây dựng học liệu số phục vụ giảng dạy. Theo tác giả, việc đưa các vấn đề thực tiễn vào lớp học sẽ tạo cơ hội để sinh viên tiếp cận nhiều góc nhìn khác nhau, từ đó hình thành khả năng phân tích, đánh giá và phản biện trên cơ sở các dữ liệu xác thực.

          Ở lĩnh vực Toán học, ThS. Nguyễn Điệp trình bày tham luận “Phát triển tư duy phản biện cho sinh viên thông qua dạy học các môn Toán đại cương trong bối cảnh chuyển đổi số”. Báo cáo cho rằng tư duy phản biện có thể được hình thành hiệu quả thông qua quá trình giải quyết vấn đề, phân tích giả thuyết, đánh giá các phương án giải và phản biện lời giải. Đây là hướng tiếp cận góp phần phát triển đồng thời tư duy logic và năng lực phản biện cho người học.

          Khép lại phần báo cáo là tham luận của ThS. Trần Văn San với chủ đề “Khung sư phạm Socratics-Agentic trong giảng dạy Toán ứng dụng: kiến trúc tác nhân AI và đồ thị tri thức hỗ trợ phát triển tư duy mô hình hóa cho sinh viên Cao đẳng Công Thương TP. HCM”. Tham luận giới thiệu mô hình kết hợp giữa phương pháp đặt câu hỏi kiểu Socrates với các tác nhân AI và đồ thị tri thức nhằm hỗ trợ sinh viên phát triển tư duy mô hình hóa, năng lực giải quyết vấn đề và khả năng phản biện trong môi trường học tập thông minh.

5 tác giả báo cáo tham luận

         Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến phản biện mang tính xây dựng từ các giảng viên tham dự hội thảo.

         Trao đổi về tham luận của ThS. Nguyễn Thị Lê, một số giảng viên cho rằng việc tổ chức các hoạt động tranh biện, đóng vai và xử lý tình huống thực tiễn là giải pháp phù hợp để phát triển tư duy phản biện. Tuy nhiên, cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá rõ ràng nhằm đảm bảo chất lượng phản biện và tăng cường sự tham gia của tất cả sinh viên trong lớp học.

         Đối với tham luận của ThS. Nguyễn Ngọc Ân Thy, nhiều ý kiến bày tỏ sự quan tâm đến việc ứng dụng Blended Learning và Micro-Learning trong đào tạo cao đẳng. Các đại biểu đặt vấn đề về khả năng duy trì động lực học tập của sinh viên khi học trực tuyến và đề xuất kết hợp các hoạt động tương tác, phản hồi thường xuyên để nâng cao hiệu quả của mô hình.

         Liên quan đến việc khai thác các vấn đề nóng trên mạng xã hội trong giảng dạy Giáo dục chính trị, các giảng viên đánh giá đây là hướng tiếp cận gần gũi với người học. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng lưu ý rằng giảng viên cần chọn lọc nguồn thông tin chính thống, định hướng phương pháp phân tích khách quan để tránh tình trạng tiếp nhận thông tin một chiều hoặc thiếu kiểm chứng.

         Đặc biệt, tham luận về khung sư phạm Socratics-Agentic đã nhận được nhiều trao đổi học thuật. Một số giảng viên cho rằng AI đang mở ra cơ hội lớn trong cá thể hóa học tập, song cũng đặt ra yêu cầu mới về năng lực kiểm chứng thông tin và đạo đức sử dụng công nghệ. Các đại biểu thống nhất rằng AI không thể thay thế tư duy phản biện của người học mà cần được sử dụng như một công cụ hỗ trợ để kích thích quá trình tư duy, khám phá và sáng tạo.

          Phát biểu tổng kết hội thảo, TS. Vũ Tiến Hiếu đánh giá cao chất lượng các tham luận cũng như tinh thần nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên Khoa Giáo dục Đại cương. Thầy nhận định: “Các tham luận đã tiếp cận đúng những vấn đề mà giáo dục hiện nay đang quan tâm, đặc biệt là việc phát triển năng lực phản biện trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Nhiều giải pháp được đề xuất có tính thực tiễn cao, có thể vận dụng ngay vào hoạt động giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực trong thời đại mới.”

           Hội thảo khép lại trong không khí học thuật nghiêm túc, cởi mở và trách nhiệm. Những kết quả nghiên cứu, trao đổi và phản biện tại hội thảo không chỉ góp phần làm phong phú thêm cơ sở lý luận về phát triển năng lực phản biện cho sinh viên mà còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu, ứng dụng mới trong hoạt động giảng dạy các môn học đại cương tại Trường Cao đẳng Công Thương TP. Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

Làng Quỳnh đưa tin từ Hội thảo

MỘT SỐ HÌNH ẢNH HỘI THẢO